Μεσολόγγι. Η Ιερά Πόλις. Σύμβολο του αγώνα για την απελευθέρωση της Ελλάδας. Τόπος προσκυνήματος.
Σαν πόλη έχει ηλικία σχεδόν πέντε αιώνων. Από χώρος εκτροφέων ιχθυοτροφείων, εξελίχθηκε σε σπουδαίο εμπορικό λιμάνι και έδρα μεγάλου εμπορικού στόλου. Τα εμπορικά της πλοία, που κυριάρχησαν αρχικά στο Ιόνιο, στη συνέχεια απλώθηκαν και στο Αιγαίο αλλά και...
σε όλη τη Μεσόγειο και, όχι σπάνια, και πέραν αυτής. Κάποια εποχή το Μ. διέθετε πάνω από 70 πλοία, από τα οποία τα πιο πολλά είχαν ναυπηγηθεί σε ντόπια ναυπηγεία. Ούτε τα καράβια των ξένων ναυτικών χωρών μπορούσαν εύκολα να συναγωνιστούν τα μεσολογγίτικα καράβια. Όμως, κάποιες φορές, στα σχετικά νεότερα χρόνια, το Μ. και ο στόλος του γνώρισε καταστροφές, όπως στη συμμετοχή του στα Ορλωφικά (1770), καθώς στο Μ. είχε συγκροτηθεί προσωρινή ελληνική κυβέρνηση. Οι Μεσολογγίτες, μετά την καταστροφή αυτή, γρήγορα ξανάχτισαν τα γκρεμισμένα και τον κατεστραμμένο στόλο, όμως, στα χρόνια του Αλή πασά, γνώρισαν και πάλι μεγάλες καταστροφές.Το Μεσολόγγι το 1821: Στις αρχές του Μάη του 1821 οι Μεσολογγίτες κήρυξαν επανάσταση. Η επανάσταση, μετά τη μάχη-καταστροφή του Πέτα (1822), συγκέντρωσε στο Μ. υπολογίσιμες επαναστατικές δυνάμεις από άνδρες της ευρύτερης περιοχής, αλλά και από Σουλιώτες και φιλέλληνες, ενώ συγκροτήθηκε εκεί Γερουσία. Αυτό ήταν πρόκληση για τους Τούρκους που, με μεγάλο στράτευμα (10.000 ανδρών), με επικεφαλής τον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιουταχή, πολιόρκησαν ασφυκτικά το Μ. από την ξηρά και τη θάλασσα. Ένα σπάσιμο του θαλάσσιου αποκλεισμού από 7 υδραίικα πλοία, ξανάδωσε στους πολιορκημένους δύναμη, ώστε να συνεχίσουν την ηρωική αντίσταση που συχνά έπαιρνε τη μορφή επιθετικών εξόδων, που προκαλούσαν μεγάλες καταστροφές στους Τούρκους.
Οι Τούρκοι δε μπορούσαν να συνεχίσουν αυτή την πολιορκία φθοράς και αποφάσισαν να κάνουν ολομέτωπη έφοδο, την παραμονή των Χριστουγέννων του 1822. Όμως οι πολιορκημένοι, πληροφορήθηκαν τα σχέδια των Τούρκων από Έλληνα ακόλουθο του Βρυώνη και ο αιφνιδιασμός των Τ. κατέληξε σε καταστροφή τους, οπότε εγκατέλειψαν την πολιορκία και αποχώρησαν (31 Δεκεμβρίου ’22).
Στις αρχές Αυγούστου 1823 ο Μάρκος Μπότσαρης, που με το σώμα του παρέμενε στο Μ., επιτέθηκε κατά των Τ. στο Κεφαλόβρυσο, τους νίκησε, όμως ο ίδιος σκοτώθηκε (5 Αυγούστου ’23) και τάφηκε με τιμές και θλίψη στο Μ.
Ελληνικά Χρονικά: Από τον Ιανουάριο του 1824, μαζί με την άφιξη του Λ. Βύρωνα, άρχισε να τυπώνεται στο Μ. το δημοσιογραφικό όργανο των επαναστατών, με τίτλο «Ελληνικά Χρονικά», τη σύνταξη του οποίου είχε ο σπουδαίος Ελβετός φιλέλληνας Γιόχαν Μάγερ. Τα Ελλ. Χρ., βασικά δισέλιδα, έβγαιναν δυο φορές την εβδομάδα και είχαν ειδήσεις και λοιπά κείμενα, από την επανάσταση, σε 4 γλώσσες και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην τόνωση του ηθικού των αγωνιζόμενων Ελλήνων.
Τα Χρονικά έβγαιναν τακτικά, ως τις 20 Φεβρουαρίου 1826 όταν, στη β΄ πολιορκία πια, μια τουρκικά βόμβα έπεσε πάνω στο γραφείο-τυπογραφείο τους, προκαλώντας καταστροφή και νεκρούς – ο Μάγερ πάντως σκοτώθηκε στην Έξοδο.
Β΄ πολιορκία – Έξοδος: Το Μ., με την αντίσταση και την ακμή του, παρέμενε «κάρφος αχύρου» στα μάτια των Τ. και, στις 15 Απριλίου 1825, μια στρατιά από 30.000 τούρκους, με αρχηγό τον Κιουταχή, έφτασαν και στρατοπέδευσαν μπροστά στο Μ., αποφασισμένοι αυτή τη φορά να το καταλάβουν. Μέσα στο Μ. βρίσκονταν 4.000 ένοπλοι και πάνω από 12.000 γυναικόπαιδα, τα οποία ήταν φυσικό να δυσκολεύουν την άμυνα της πολιορκημένης πόλης.
Η πολιορκία ήταν ασφυκτική και από στεριά και από θάλασσα (Χοσρέφ – Γιουσούφ) και άρχισαν πυκνές επιθέσεις με βομβαρδισμούς και εφόδους, όμως οι πολιορκημένοι αμύνονταν με επιτυχία, διόρθωναν τις νύχτες τι φθορές στα ευάλωτα χωμάτινα τείχη και έκαναν συνεχείς επιθετικές εξόδους. Τον Ιούλιο, 40 ελληνικά πλοία (Μιαούλης – Σαχτούρης) κατεδίωξαν τον τουρκικό στόλο και εφοδίασαν το Μ. με τρόφιμα και λοιπά εφόδια πολέμου, ανεβάζοντας και πάλι το ηθικό των πολιορκημένων, το οποίο ενισχύθηκε περισσότερο με την είσοδο του Κίτσου Τζαβέλα και των Σουλιωτών του.
Ο Ιμπραήμ: Και, ενώ οι σφοδρές επιθέσεις συνεχίζονταν, χωρίς οι Τ. να επιτυγχάνουν την κατάληψη του Μ., έφτασε, τον Δεκέμβρη του 1825, ο γνωστός από τις καταστροφές στην Κρήτη και στην Πελοπόννησο Αιγύπτιος στρατηγός Ιμπραήμ, με 15.000 καλογυμνασμένο στρατό, ενώ οι ναυμαχίες Χοσρέφ – Μιαούλη συνεχίζονταν. Ο υπερφίαλος Ιμπραήμ, βλέποντας το ταπεινό χωμάτινο τείχος, ειρωνεύτηκε τους Τ. ότι αυτός μπορεί να καταλάβει μόνος του, σε λίγες μέρες, αυτό το «φράκτη». Οι Τούρκοι πασάδες αποσύρθηκαν οργισμένοι και, αφού επί πολλές ημέρες, και ύστερα από πολλές προσπάθειες ο Ιμπραϊμ δε μπόρεσε να κυριέψει τον …φράκτη, ενώθηκαν με τον Ιμπραήμ και, όλοι μαζί, έπεσαν, υπερδεκαπλάσιοι από τους υπερασπιστές, να κυριέψουν τον ιερό φράκτη.
Ωστόσο έγινε και μια δυσμενής αλλαγή στη θάλασσα, όπου ο Μιαούλης αποχώρησε και οι ενισχύσεις διακόπηκαν, ενώ το ενισχυμένο πυροβολικό των πολιορκητών έριχνε πάνω από 2.000 βόμβες την ημέρα. Αυτό συνεχιζόταν επί μεγάλο διάστημα. Κανονιοβολισμοί και εφορμήσεις, που όμως αποκρούονταν με επιτυχία. Αυτές όμως οι συνεχόμενες εχθροπραξίες προκαλούσαν πολλά θύματα εκατέρωθεν, χωρίς βέβαια σοβαρές συνέπειες για τις ανεξάντλητες δυνάμεις των τουρκοαιγυπτίων, καταστροφικές όμως για τη μικρή δύναμη των αμυνομένων. Ο κλοιός γινόταν συνεχώς ασφυκτικότερος, περισσότερο μάλιστα όταν έπεσαν τα μικρά νησάκια Βασιλάδι και Κλείσοβα, οι διασωθέντες ένοπλοι, αλλά και οι άμαχοι των οποίων συγκεντρώθηκαν στο Μ., όπου ο φοβερός λιμός αποδεκάτιζε και εξασθενούσε τους πολιορκημένους. Ο Μιαούλης ελάχιστα μπόρεσε να βοηθήσει και τα οποιαδήποτε ζώα, καθαρά και «ακάθαρτα» και το ακατάλληλο νερό δε μπορούσαν να κρατήσουν σε στοιχειώδη διαβίωση τους πολιορκημένους.
Η Έ ξ ο δ ο ς : Είχε περάσει ο Φλεβάρης, ο Μάρτης και έφτασε η 10η Απριλίου του 1826. Οι καπετάνιοι, μπροστά στην απελπιστική κατάσταση, αποφάσισαν να επιχειρήσουν απεγνωσμένη έξοδο. Χωρίστηκαν σε τρία σώματα ενόπλων, έβαλαν στη μέση τα γυναικόπαιδα και τους γέρους, και ρίχτηκαν να σπάσουν τον φονικό κλοιό των πολιορκητών. Οι τουρκοαιγύπτιοι, που τους περίμεναν, επέπεσαν κατά των απελπισμένων και επέφεραν αληθινή σφαγή. Κάηκαν και σφαγιάστηκαν πάνω από 5.000 άνθρωποι, πιάστηκαν πάνω από 1.000, ενώ κατάφεραν να ξεφύγουν γύρω στους 1.500 συνολικά.
Το Μεσολόγγι πυρπολήθηκε και ανασκάφτηκε, προσπάθησαν οι Τούρκοι να το «σβήσουν», όμως εκείνο έμεινε στη πανελλήνια συλλογική μνήμη ως το φωτεινό και άσβηστο ορόσημο του αγώνα για την Ελευθερία της Ελλάδας.
Χιλιάδες κείμενα – ποιήματα – βιβλία - τραγούδια – θεατρικά έργα κλπ γράφτηκαν για το Μεσολόγγι, από το πλήθος των οποίων αξίζει να αναφέρουμε τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους», έργο ζωής του εθνικού μας ποιητή Διον. Σολωμού και ένα από τα κορυφαία ποιητικά δημιουργήματα της ελληνικής ποίησης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου