Στο σημαντικό για την Ελλάδα θέμα του Φιλελληνισμού, είχαμε αναφερθεί στο σημείωμά μας για τον Λόρδο Βύρωνα. Όμως σήμερα θα αναφερθούμε γενικότερα στον Φιλελληνισμό ως φαινόμενο εθνικής σημασίας, ιδιαίτερα στον αγώνα της Ελλάδας για να ελευθερωθεί από την τουρκική σκλαβιά.
Λέγοντας φιλελληνισμό, εννοούμε την φιλική στάση ατόμων ή και κρατών εκτός Ελλάδας, προς τη χώρα μας. Αυτό το φαινόμενο έχει...
ιστορία όση και η Ελλάδα. Η πατρίδα μας, ως χώρος, αλλά και ως ιστορία και πολιτισμός, δημιουργούσε φίλους και θαυμαστές – εκτός από κατακτητικούς εχθρούς και βανδάλους, φυσικά.Όμως, στο σημερινό μας σημείωμά, θέλουμε να ασχοληθούμε με τον φιλελληνισμό που εκδηλώθηκε, με αφορμή την Επανάσταση του 1821 και τον αγώνα των παππούδων μας να ελευθερωθούν και να καταστήσουν την επί αιώνες σκλαβωμένη στους Τούρκους Πατρίδα μας ελεύθερη και ανεξάρτητη χώρα
Πραγματικά, όταν η είδηση πως η Ελλάδα πήρε τα όπλα και ξεκίνησε ένοπλον αγώνα κατά των Τούρκων, είδηση που μεταδόθηκε ευρέως, αφού ήδη κυκλοφορούσαν αρκετές εφημερίδες σε Ευρώπη και Αμερική, ξεσηκώθηκε ένα κύμα συμπαράστασης στην Ελλάδα, κυρίως μεταξύ των ανθρώπων της διανόησης και του πολιτισμού, αλλά και μεταξύ των απλών ανθρώπων του λαού. Οι κυβερνήσεις, ιδιαίτερα των ισχυρών κρατών, που συγκροτούσαν τη λεγόμενη Ιερά Συμμαχία, ήταν εχθρικές προς τα απελευθερωτικά κινήματα. Ακόμα και κυβερνήσεις σε δημοκρατικά κράτη, επιδιώκοντας να συνάψουν εμπορικές συμφωνίες με την Οθωμανική αυτοκρατορία, τηρούσαν ουδέτερη στάση, αν και οι λαοί τους είχαν έντονα φιλελληνικά αισθήματα.
Εκτός από μεγάλους πνευματικούς ανθρώπους και καλλιτέχνες, που έγραφαν και δημοσίευαν άρθρα, ποιήματα και επιστολές, πολλοί, είτε στρατιωτικοί, είτε απλοί πολίτες ήρθαν στην Ελλάδα και τάχθηκαν στον επαναστατικό ελληνικό στρατό, πολλοί μάλιστα έδωσαν τη ζωή τους στον ελληνικόν αγώνα. Χαρακτηριστικά, στη μάχη του Πέτα (Μάϊος 22) – που εξελίχθηκε σε τραγωδία για το ισχυρό ελληνικό εκστρατευτικό σώμα -, πήραν μέρος πολλοί ενθουσιώντες φιλέλληνες, που συνιστούσαν το «Τάγμα Φιλελλήνων» και πολέμησαν ηρωικά, έχοντας τελικά μεγάλες απώλειες. Και άλλοι σημαντικοί στρατιωτικοί πολέμησαν, είτε ως απλοί οπλίτες, είτε ως αξιωματικοί, πολλοί μάλιστα έκαναν καριέρα στον ελληνικό στρατό και μετά την απελευθέρωση*. Στο Τάγμα του Πέτα ήταν εθελοντές από Ιταλία, Γερμανία, Γαλλία, Ελβετία, Βέλγιο, Ολλανδία, Δανία, Σουηδία, Πολωνία και άλλες περιοχές της Ευρώπης.
Πέραν από αυτούς που με τα όπλα ενίσχυσαν τον ελληνικό απελευθερωτικόν αγώνα, πάρα πολλοί άλλοι, κυρίως απλοί λαϊκοί άνθρωποι, σε όλη σχεδόν την Ευρώπη αλλά και την Αμερική, ανταποκρίνονταν στο κάλεσμα των Επιτροπών που συστάθηκαν σε όλες τις μεγάλες πόλεις, και συγκέντρωναν χρήματα, εφόδια, τρόφιμα και άλλα χρειώδη για τον αγώνα. Υπολογίζεται ότι με την βοήθεια σε τρόφιμα, φάρμακα κλπ σώθηκαν πάνω από 200.000 άνθρωποι από τον άμαχο ελληνικό πληθυσμό. Μέχρι στη μακρινή Καλκούτα της Ινδίας έγιναν εκδηλώσεις υπέρ του ελληνικού αγώνα. Το σύνθημα, κάτω από το οποίο αναπτυσσόταν το κίνημα του φιλελληνισμού ήταν, «να βοηθήσουμε τους απογόνους της Αρχαίας Ελλάδας, της κοιτίδας του πολιτισμού, της χριστιανικής σήμερα Ελλάδας, να απαλλαγεί από τον δεσποτισμό της βάρβαρης αντιχριστιανικής Τουρκίας». Αυτά τα χαρακτηριστικά συγκινούσαν τη χριστιανική Ευρώπη και την Αμερική.
Σχετικά με τα ονόματα Φιλελλήνων αναφέρω ορισμένα, από τα οποία πολλά είναι γνωστά, όπως οι Γάλλοι Σατομπριάν, Β. Ουγκώ, Φοριέλ, Πουκεβίλ, Βεραντζέρος και Φαβιέρος, οι Άγγλοι Λ. Βύρων, ο ποιητής Σέλλεϋ αλλά και ο υπουργός Εξωτερικών Τζ. Κάνιγκ, οι Γερμανοί Γκαίτε («ότι είναι ο νους και η καρδιά για τον άνθρωπο, είναι η Ελλάδα για την Οικουμένη»), Μίλερ, ο στρατιωτικός Νόρμαν , ο σπουδαίος Πορτογάλος αξ/κός Αντ. Αλμέιδα*, οι Ελβετοί Εϋνάρδος και Μάγερ, ο Ρώσος Πούσκιν, οι Σκώτοι Γκόρντον και Φίνλεϊ, οι Ιταλοί Σανταρόζα και Μπρούνο και πολλοί άλλοι.
Στοιχεία συμμετοχής και νεκρών Φιλελλήνων
Γερμανοί συμμετ. 342 νεκροί 142
Γάλλοι » 196 » 60
Ιταλοί » 137 » 42
Άγγλοι » 99 » 21
Ελβετοί » 35 » 11
Πολωνοί » 30 » 11
Ολλανδοί- Βέλγοι » 17 » 3
Αμερικανοί » 16 » 3
Ούγγροι » 9 » 6
Σουηδοί » 9 » 4
Δανοί » 8 » 3
Ισπανοί » 9 » 4
Άλλης εθνικότ. » 33 » 3
…………………………………………………
Σύνολο » 940 » 313
Φιλελληνισμός στην Αμερική: Κάνω ειδική αναφορά στον αμερικανικό φιλελληνισμό, για τον λόγο ότι διάβασα μόλις ένα βιβλίο μιας αμερικανίδας ιστορικού (MAUREEN SANTELLI) με ομώνυμο τίτλο, το οποίο μόλις εκδόθηκε στην Ελλάδα (Ψυχογιός). Είχα πριν τη γνώμη πως υπήρξε και στη μακρινή προς την Ελλάδα Αμερική (ΗΠΑ) μια συμπάθεια προς την αγωνιζόμενη Ελλάδα, αλλά δε μπορούσα να φανταστώ το εύρος και το βάθος αυτού του κινήματος. Πλήθος επιτροπές φιλελλήνων δημιουργήθηκαν και έδρασαν, επί πολλά χρόνια, με εκδηλώσεις, εράνους και άλλους πολλούς τρόπους (ένας κουρέας επί μεγάλο διάστημα διέθετε κάθε εβδομάδα τις εισπράξεις του κουρείου του κάθε Πέμπτη και Παρασκευή). Γενικά η ιδεολογική επένδυση του αμερικανικού φιλελληνικού κινήματος ήταν ότι οι ΗΠΑ μοιραζόταν με την Ελλάδα μια κοινή πνευματική και πολιτική κληρονομιά με την Αρχαία Ελλάδα. Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ είχαν μόλις 40 χρόνια ελεύθερου βίου, τον οποίο απέκτησαν ύστερα από μακρύ απελευθερωτικό πόλεμο. Βέβαια, η ρητορική υπέρ της ανεξαρτησίας της Ελλάδας προσέκρουε στο γεγονός της δουλείας που ίσχυε στη χώρα, τελικά όμως το κίνημα της απελευθέρωσης των μαύρων ενισχύθηκε αποφασιστικά από τη συμπαράσταση στον ελληνικό αγώνα, καθώς η ρητορική των δύο κινημάτων ουσιαστικά ταυτίστηκε. Τα γεγονότα που ενίσχυσαν πολύ το κίνημα υπέρ της Ελλάδας –όπως άλλωστε και στην Ευρώπη - ήταν η παρουσία και ο θάνατος του λόρδου Μπάιρον στην αγωνιζόμενη Ελλάδα, όσο και ο αγώνας και η καταστροφή του Μεσολογγίου.
Συμπερασματικά, προκύπτει ότι ο φιλελληνισμός δεν ήταν υπόθεση μόνο κάποιων ρομαντικών, αλλά ξεσηκωμός πλήθους συμπαραστατών που διέθεσαν πολλά, ακόμη και τη ζωή τους, αλλά και τη δραστηριότητα χρόνων για την ελληνική υπόθεση. Από πολλούς ο φιλελληνισμός χαρακτηρίστηκε ως σημαντικός κρίκος στον αγώνα της απελευθέρωσης της πατρίδας μας, χαρακτηρισμός προς τον οποίο δύσκολα διαφωνεί κανείς.
…………………………………………………………………………………………………..
*Ίσως είναι ελάχιστα γνωστό ότι ο εγγονός του στρατηγού Αντ. Αλμέιδα, επίσης Αντόνιο Αλμέιδα, βρέθηκε στους Βαλκανικούς πολέμους μέσα στο Τάγμα Κρητών, που απελευθέρωσε τη Χαλκιδική στις 2 Νοεμβρίου 1912 και γενικά είχε μεγάλη δράση και θύματα στους Βαλκ. Πολέμους. Αντιγράφω από το βιβλίο μου ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ…(σελ. 143): «Θάνατος εθελοντού. Κατά την μετακίνησιν εκείνην (σημ.: μάχη Λαχανά), εφονεύθη δι’ οβίδος μεταξύ των στρατιωτών μας και ο εθελοντής ιδιώτης Αντ. Αλμέιδα, 40ετής περίπου. Ούτος είχε προσέλθει εις το Τάγμα μας μετά την μάχην των Γιαννιτσών, και παρεκάλεσε τον Ταγματάρχην μας Γ. Κολοκοτρώνην, του οποίου ήτο φίλος, να πολεμήσει μαζί μας. Ο Ταγματάρχης τον εδέχθη, του έδωσε τυφέκιον και τον είχε έκτοτε ομοτράπεζόν του εις το επιτελείον του Τάγματος. Μετά την είσοδόν μας εις την Θεσσαλονίκην και τον Πολύγυρον παρέμεινεν αλλού, αλλά αμέσως με την έναρξιν τού κατά της Βουλγαρίας πολέμου, προσήλθεν ούτος πάλιν εις το Τάγμα, επολέμησεν με αυτοθυσίαν και έπεσε σήμερον μαχόμενος (20 Ιουνίου 1913). Και ο Ι. Αλεξάκης –από το βιβλίο του οποίου το απόσπασμα-, σημειώνει πως ο παππούς του εθελοντή, ομώνυμός του (Αντ. Αλμέιδα), πολέμησε στην Ελλάδα στην Επανάσταση του 21, παντρεύτηκε Ελληνίδα και ο εγγονός του, που είχε επίσης πολεμήσει εθελοντικά και στον πόλεμο του 1897, σκοτώθηκε τελικά, όπως περιγράφει παραπάνω –δικαιώνοντας ίσως όσους πιστεύουν ότι ο φιλελληνισμός …κληρονομείται!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου