Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου 2020

Όχι, δεν ανήκουν στο τουρκικό έθνος !

Γράφει ο Γιώργος Ι. Ζωγραφάκης

   Ανάμεσα στα τόσα ανιστόρητα, ψευδή, και εξωφρενικά, που συνεχώς λέει ο νεοσουλτάνος Ερντογάν, είναι και το ότι «από τότε που ο Πορθητής κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη, η Αγιά Σοφιά ανήκει στο τουρκικό έθνος». Αυτό είναι ένα  ακόμη, όχι τυχαίο βέβαια, εσκεμμένο λάθος του τούρκου προέδρου. 

  Πού είναι το ουσιώδες λάθος του Ερντογάν: Η Αγιά Σοφιά, μετά την κατάκτηση της Πόλης, περιήλθε μεν στο τουρκικό κράτος, στην τότε τουρκική εξουσία, όχι όμως στο...

τουρκικό έθνος. Ένα μνημείο θρησκευτικό και πολιτισμού, ανήκει πάντα στον λαό που το κατασκεύασε και το κατέστησε εσαεί έργο του και όχι σ’ έναν κατακτητή που έρχεται και το καταλαμβάνει. Μπορεί ο κατακτητής, ως εξουσία,  να το γκρεμίσει, μπορεί να του αλλάξει χρήση, μπορεί να το βεβηλώσει πικοιλοτρόπως, μπορεί και να το πουλήσει (δες Ελγίνεια Μάρμαρα), ποτέ όμως δε μπορεί να πει ότι είναι έργο του έθνους του. Αλλά, βέβαια, αυτή η κουβέντα του Ερντογάν, ότι η Αγιά Σοφιά ανήκει στο τουρκικό έθνος, είναι μια ακόμη από το πλήθος των ανιστόρητων και διαστρευλωτικών ισχυρισμών και απόψεών του, ειδικά σχετικά με ό,τι αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και την ιστορία.

  Και βέβαια, μια και μιλάμε για την Αγιά Σοφιά και την για δεύτερη φορά μετατροπή της –έτσι, στα καλά καθούμενα –σε τζαμί από τον Ερντογάν, αξίζει να πούμε ότι οι Τούρκοι, καταλαμβάνοντας τη Βυζ. Αυτοκρατορία –τα υπολείμματά της σωστότερα – μετέτρεψαν όλους σχεδόν τους χριστιανικούς ναούς σε τζαμιά. Πετούσαν τις εικόνες, σουβάντιζαν τις αγιογραφίες και τα ψηφιδωτά στους τοίχους, γκρέμιζαν τα καμπαναριά, έχτιζαν έναν μιναρέ και διάφορες πρόσθετες, ακαλαίσθητες πάντα προσθήκες και  το τζαμί ήταν έτοιμο. Αξίζει ειδικά να αναφέρουμε τι έκαναν στη Θεσσαλονίκη, προπύργιο της Ορθοδοξίας στη Βαλκανική τότε, όπου, όταν την κατέλαβε ο σουλτάνος Μουράτ Β΄, το 1430, υπήρχαν πλήθος χριστιανικοί ναοί:  

  


Πρώτο, τον πολιούχο της πόλης Άγιο Δημήτριο, κτίσμα του πρώτου μισού  5ου αιώνα, (πιθανόν 412-13), προς τιμήν του Αγίου της πόλης Δημητρίου. Οι Τούρκοι το μετέτρεψαν σε τζαμί το 1492, με την ονομασία «Κασιμιέ τζαμί» και έτσι έμεινε ως το 1912, οπότε, με την απελευθέρωση της πόλης αποδόθηκε και πάλι στην χριστιανική λατρεία.

  


Δεύτερος ναός που μετατράπηκε σε τζαμί ήταν η ονομαστή Παναγία η Αχειροποίητος, κτίσμα και αυτός του 5ου αιώνα, ναός ο οποίος μάλιστα έγινε τζαμί αμέσως μετά την είσοδο των Τούρκων, το 1430, από τον πορθητή της πόλης Μουράτ Β’, με την ονομασία «Εσκί Τζουμά τζαμί».

  


Άλλος ναός που μετατράπηκε σε τζαμί ήταν η επίσης ονομαστή Αγία Σοφία της Θεσσαλονίκης, που μετατράπηκε σε τζαμί στο 2ο μισό του 16ου αιώνα, με την ονομασία «Αγιά Σοφιά τζαμί». Επανήλθε στη χριστιανική θρησκεία με την απελευθέρωση της πόλης, αφού αποκαταστάθηκε στην αρχική της μορφή, με την αφαίρεση των διαφόρων κτισμάτων των οθωμανών.

   Άλλη χριστιανική εκκλησία που έγινε τζαμί ήταν η Παναγία Χαλκέων, κτίσμα του 11ου αιώνα. Στα μέσα του 15ου αιώνα μετατράπηκε σε τζαμί με την ονομασία «Καζαντζιλάρ τζαμί»

  


Ο ναός της Αγίας Αικατερίνης, κτίσμα του 14ου αιώνα, μετατράπηκε σε τζαμί το 1510, με την ονομασία «Γιακούμπ πασά τζαμί», οπότε και υπέστη πλήθος άσχετες και ακαλαίσθητες μετατροπές και προσθήκες. Τόσες ώστε χρειάστηκαν χρόνια μετά την απελευθέρωση για να αποκατασταθεί ο ναός και να αποδοθεί και πάλι  στη χριστιανική λατρεία,  μόλις το 1946.

   Άλλος ναός, με την ίδια τύχη, ήταν ο Άγιος Παντελεήμονας, κτίσμα επίσης του 14ου αιώνα, που μετατράπηκε σε τζαμί το 1510, με την ονομασία «Ισακιγιέ τζαμί».

  Ο ναός των Αγίων Αποστόλων, έργο των αρχών του 14ου αιώνα, μετατράπηκε σε τζαμί  το 1525, με την ονομασία «Σοούκ σου τζαμί». Θεωρείται ένας από τους ωραιότερους βυζαντινούς ναούς, σταυροειδής με πέντε τρούλους, με εξαιρετική εξωτερική και εσωτερική διακόσμηση, ψηφιδωτά και τοιχογραφίες.

  Άλλος ναός, που μετατράπηκε σε τζαμί ήταν ο ναός του Προφήτη Ηλία, κτίσμα του 2ου μισού του 14ου αιώνα. Στα μέσα του 15ου αιώνα μετατράπηκε σε τζαμί, με την ονομασία «Εσκί Σεράι τζαμί», οπότε και προστέθηκαν «ογκώδη εξωτερικά πετρόχτιστα αντερίσματα, που αλλοίωσαν τη μορφή του μνημείου… Όταν, μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, με τη βοήθεια αρχαιολόγων, αποκαταστάθηκε στην αρχική του μορφή, αναδείχθηκε ο πλούσιος εξωτερικός κεραμικός του διάκοσμος».

  


Τελευταία αναφέρω την ονομαστή Ροτόντα, κτίσμα του τέλους του 3ου αιώνα, προοριζόμενο μάλλον να γίνει μαυσωλείο του Ρωμαίου αυτοκράτορα Γαλερίου.  Από τον 4ο αιώνα έγινε χριστιανικός ναός (Ασωμάτων) και από το 1590 έγινε τζαμί.


Αυτά λοιπόν τα λατρευτικά χριστιανικά μνημεία της Θεσσαλονίκης άρπαξαν οι κατακτητές Τούρκοι, τα βεβήλωσαν και τα έκαναν τζαμιά. Ανήκουν στο τουρκικό έθνος αυτά; Όχι βέβαια. Ούτε βέβαια τους ανήκουν η Έφεσος, η Πέργαμος και οι άλλοι λαμπροί ελληνικοί αρχαιολογικοί χώροι της Μ. Ασίας, οι οποίοι  σήμερα δέχονται εκατομμύρια επισκέψεις, προς όφελος μεν του τουρκικού κράτους, μακράν όμως από του να ανήκουν στο τουρκικό έθνος. Το «Μπλε τζαμί» στην Πόλη, όπου προσπάθησαν να αντιγράψουν την κοντινή Αγιά Σοφιά, τους ανήκει. Όπως και οι μιναρέδες της Αγιά Σοφιάς. Και οι σουβάδες που πασάλειψαν τα ψηφιδωτά και τις τοιχογραφίες. Και οι κουρτίνες, που σκεπάζουν σήμερα ό,τι χριστιανικό  του χριστιανικού βυζαντινού μνημείου, τις Παρασκευές που πάει ο νεοσουλτάνος να προσευχηθεί. Αυτά χαλάλι τους. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου