"ΟΥΔΕΙΣ ΠΛΕΟΝ ΑΧΑΡΙΣΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΕΡΓΕΤΗΘΕΝΤΟΣ"

powered by Agones.gr - livescore

Πέμπτη 15 Νοεμβρίου 2012

Ελληνική Αεροπορία και Βαλκανικοί Πόλεμοι



Επιμέλεια- Διασκευή, Υποπτέραρχος (Ι) εα, Νίκος Παπαδημητρίου, ,Νικήτη Χαλκιδικής.

« Η Αεροπορία μας άρχισε την πολεμική της δράση  από τη Λάρισα, στις 5 Οκτωβρίου του 1912, ημέρα έναρξης των Βαλκανικών Πολέμων για την απελευθέρωση των υπόδουλων, έως τότε, περιοχών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Δυστυχώς, οι βαλκανικοί πόλεμοι, διέκοψαν την  ανάπτυξη της Αεροπορίας, και μπήκε στον πόλεμο όχι καλά προετοιμασμένη, χωρίς η ίδια να ευθύνεται ». Η συμβολή της αεροπορίας ήταν πολύτιμη και... τα αποτελέσματα από την δράση της, διέλυσαν κάθε αμφιβολία όσων αμφισβήτησαν το ρόλο  της!!!
    Η προσπάθεια οργάνωσης των αεροπορικών δυνάμεων της χώρας που άρχισε το 1908, διακόπηκε από την είσοδο της Ελλάδας στους Βαλκανικούς Πολέμους. Λίγες μέρες πριν την έναρξη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, τέσσερα ελληνικά αεροπλάνα τύπου Henry Farman εγκαταστάθηκαν σε ένα πεδίο προσγείωσης(αγρό) κοντά στη Λάρισα. Αποστολή των αεροπόρων ήταν η συλλογή πληροφοριών για το Ελληνικό Γενικό Στρατηγείο που είχε αναπτυχθεί στην ίδια περιοχή. Η μικρή αυτή αεροπορική δύναμη διέθετε τέσσερις πιλότους, ένα Γάλλο αρχιμηχανικό και μερικούς στρατιώτες-τεχνίτες οι οποίοι κάλυπταν  και τις ανάγκες  φρούρησης του αεροδρομίου. Τέσσερις πιλότοι, ο υπολοχαγός πυροβολικού Δημήτριος Καμπέρος (διοικητής του τμήματος), ο υπολοχαγός μηχανικού Μιχάλης Μουτούσης και οι ανθυπίλαρχοι Πανούτσος Νοταράς, Χρήστος Αδαμίδης, όλοι διπλωματούχοι πιλότοι, ανακλήθηκαν από την Γαλλία όπου είχαν πάει για εκπαίδευση, προκειμένου να επανδρώσουν τον νεοσύστατο λόχο αεροπορίας.     
   Παράλληλα, υπό την εποπτεία του Καμπέρου, άρχισαν να κατασκευάζονται σε ιδιωτικό εργοστάσιο της Αθήνας, βόμβες- πυρομαχικά, για τις ανάγκες της αεροπορίας. Τα αεροπλάνα Farman, χωρίς άτρακτο και με τον κινητήρα πίσω από το κάθισμα του πιλότου, μπορούσαν να ανέλθουν σε ύψος 1500 μέτρων, γεγονός  σπάνιο. Οι πιλότοι ήταν εκτεθειμένοι στις καιρικές συνθήκες και διέθεταν μόνο πυξίδα και υψόμετρο (δεμένο στον άξονα του ποδωστηρίου), χωρίς άλλα όργανα αεροναυτιλίας ή επικοινωνίας. Τα «κενά-ελλείψεις» του αεροπλάνου, κάλυπτε ο ένας και μοναδικός χειριστής με την πείρα και την αντίληψή του. Τα αεροπλάνα δεν διέθεταν οπλισμό, πλην του περιστρόφου του χειριστή και μερικών χειροβομβίδων, τις οποίες ο ίδιος χειριστής πετούσε με το χέρι, πετώντας σε χαμηλό ύψος. Μπορεί κανείς να καταλάβει ότι η πτήση με ένα τέτοιο αεροπλάνο αποτελούσε ηρωισμό και μεγάλη δοκιμασία για το χειριστή, ο οποίος εκτός από το κρύο και τη βροχή, είχε να αντιμετωπίσει τα ατομικά ή ομαδικά πυρά απο τις χερσαίες εχθρικές δυνάμεις.
    Οι περιορισμένες δυνατότητες των αεροπλάνων αυτών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του πολέμου, ανάγκασαν την τότε κυβέρνηση στην παραγγελία νέων και τελειότερων αεροπλάνων(Maurice Farman) τα οποία, εκτός των άλλων, είχαν τη δυνατότητα να φέρουν και παρατηρητή. Το πρωί της 5ης Οκτωβρίου 1912, πρώτη ημέρα του πολέμου πραγματοποιήθηκε η πρώτη πολεμική αποστολή στα αεροπορικά χρονικά της Ελλάδας. Ο Υπολοχαγός Δημήτριος Καμπέρος εκτέλεσε πτήση αναγνώρισης των εχθρικών στρατευμάτων στην περιοχή της Ελασσόνας.  Η διαταγή που έλαβε ήταν να πετάξει πάνω από το μέτωπο των εχθρικών δυνάμεων και να συλλέξει πληροφορίες σχετικά με τις κινήσεις και τις δυνάμεις του εχθρού κατά μήκος της οδού Ελασσόνας–Σαρανταπόρου. Απογειώθηκε από το «πρόχειρο» αεροδρόμιο της Λάρισας και αφού έκανε αναγνώριση ολόκληρης της παραμεθόριας περιοχής, προσγείωσε το αεροπλάνο στον Τύρναβο, από όπου συνέταξε την αναφορά του. Ο ίδιος περίγραψε την πρώτη του αυτή αποστολή, πάνω από το μέτωπο,  η οποία ήταν  και η πρώτη στον κόσμο πτήση κατά τη διάρκεια ενός τακτικού πολέμου ως εξής :  «Το αεροπλάνο μου ήταν όλο συρματόσχοινα. Φόρεσα το καπέλο μου ανάποδα μη μου το πάρει ο αέρας, στερέωσα δίπλα μου ένα κασόνι με χειροβομβίδες, απογειώθηκα και σε λίγο έφτασα πάνω από τις εχθρικές γραμμές σε πολύ χαμηλό ύψος. Οι Τούρκοι ξαφνιασμένοι, αρχικά απλώς με κοιτούσαν!!!. Ύστερα άρχισαν να μου ρίχνουν με όλα τα όπλα. Και οι δικές μου χειροβομβίδες όμως δεν πήγαν χαμένες(όλες έπεσαν στα εχθρικά στρατεύματα). Κατόρθωσα να συλλέξω τις πληροφορίες που ήθελε ο αρχιστράτηγος και γύρισα πίσω. Όταν κατέβηκα είδα το αεροπλάνο μου κόσκινο από τις σφαίρες…». Τις επόμενες ημέρες οι αποστολές επαναλήφθηκαν,  προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες, ενώ τα αεροσκάφη βομβάρδιζαν τις τουρκικές δυνάμεις με αυτοσχέδιες βόμβες, οι οποίες είχαν μεν μικρή αποτελεσματικότητα, αλλά σημαντική ψυχολογική επίδραση στο ηθικό του εχθρού.
   Οι πτήσεις των τεσσάρων Ελλήνων αεροπόρων συνεχίσθηκαν και πάνω από τη Μακεδονία  χωρίς απώλειες ως την 26η Οκτωβρίου 1912, ημέρα «κατάληψης» της Θεσσαλονίκης από τα ελληνικά στρατεύματα». Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τον Οθωμανικό ζυγό, πρόσθεσε στο δυναμικό του «Λόχου Αεροπορίας» ένα αεροπλάνο(λάφυρο) τύπου Bleriot XI με κινητήρα 50hp, το οποίο πετούσε μισθωμένος Γάλλος αεροπόρος, επ' ωφελεία του τουρκικού Στρατού. Όταν ο Ελληνικός Στρατός απελευθέρωσε την πόλη της Θεσσαλονίκης, το αεροπλάνο κατασχέθηκε και ο Γάλλος ιδιοκτήτης του απελάθηκε.
  Επειδή μετά τη μάχη του Σαρανταπόρου, στα σύνορα, η προέλαση του Ελληνικού Στρατού στη Μακεδονία ήταν ραγδαία, το ελληνικό σμήνος μεταστάθμευσε στις 15 Οκτωβρίου κοντά στην Κοζάνη, από όπου άρχισε την εκτέλεση αποστολών πάνω από το Βέρμιο και την πεδιάδα της Θεσσαλονίκης. Κατά τα τέλη Νοεμβρίου 1912, το ελληνικό σμήνος των Maurice Farman μεταφέρθηκε δια θαλάσσης από τη Θεσσαλονίκη στο λιμάνι της Πρέβεζας με αποστολή την εκτέλεση αποστολών αναγνώρισης στο ηπειρωτικό μέτωπο. Λίγες μέρες μετά την τοποθέτησή του στην Πρέβεζα, (περιοχή Νικόπολης), ο Καμπέρος ζήτησε μετάθεση απο την αεροπορία στο πυροβολικό, γιατί διαφώνησε με τον λοχαγό γάλλο αεροπόρο Barres τον οποίο διόρισε η κυβέρνηση στο σμήνος ως ειδικό. Η διαφωνία ήταν ο χώρος εγκατάστασης της μικρής αεροπορικής βάσης. Ο Καμπέρος ήθελε να είναι πιο κοντά στο μέτωπο, στη θέση Πέντε Πηγάδια μεταξύ Ιωαννίνων και Πρέβεζας, ώστε τα αεροπλάνα να μπορούν να πετούν περισσότερο χρόνο πάνω από τα τουρκικά οχυρά του Μπιζανίου.     Μετά την αποχώρηση του Καμπέρου, ο Γάλλος αεροπόρος διαπίστωσε οτι ο Καμπέρος πράγματι είχε δικαιο!!  Τα καύσιμα των αεροπλάνων μόλις επαρκούσαν για πτήση μερικών λεπτών πάνω από το μέτωπο. Για τον λόγο αυτό, δημιούργησε ένα βοηθητικό αεροδρόμιο σε ένα χωράφι κοντά στο ελληνικό στρατηγείο, στο χάνι του Εμίν Αγά, όπου γινόταν ανεφοδιασμός των αεροπλάνων σε καύσιμα και χειροβομβίδες. Όμως το «αεροδρόμιο» αυτό περιβαλλόταν από υψώματα, είχε μπροστά του μια βαθιά χαράδρα και επηρεαζόταν λόγω υψομέτρου από τις καιρικές συνθήκες, προκαλώντας μεγάλες δυσκολίες στους Έλληνες πιλότους..
   Κάτω από τις συνθήκες αυτές, άρχισαν στις 5 Δεκεμβρίου 1912 οι πτήσεις των ελληνικών αεροπλάνων. Η πρώτη αποστολή πραγματοποιήθηκε από τον Μιχάλη Μουτούση, ο οποίος απογειώθηκε από την Πρέβεζα, πέταξε πάνω από τα οχυρά του Μπιζανίου και τα Γιάννενα, ρίχνοντας αυτοσχέδιες βόμβες, και προσγειώθηκε κοντά στο χάνι του Εμίν Αγά. Οι πτήσεις πάνω από το ηπειρωτικό μέτωπο συνεχίστηκαν χωρίς απώλειες ως την 21η Φεβρουαρίου 1913 που καταλήφθηκαν τα Γιάννενα από τον ελληνικό στρατό. Κατά τις πτήσεις αυτές διακρίθηκε ο υπολοχαγός-αεροπόρος Μιχ. Μουτούσης που μαζί με τους συναδέλφους του, Ανθυπίλαρχο Χρ. Αδαμίδη και τον Ελληνορώσο εθελοντή αεροπόρο Σακώφ, όχι μόνο αναγνώριζαν τις θέσεις και τις κινήσεις των Τούρκων αλλά τους έριχναν  και χειροβομβίδες με σοβαρές απώλειες του εχθρού. Επίσης πετώντας πάνω από τα Γιάννενα έριχναν εφημερίδες και δέματα με τρόφιμα στους Έλληνες κατοίκους της πολιορκημένης πόλης που είχαν αρχίσει να υποφέρουν από την πείνα.
  Ανάλογη προσπάθεια χρησιμοποίησης αεροσκαφών έγινε κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων και από το Ναυτικό. Την 11η Νοεμβρίου 1912 παραδόθηκε ένα υδροπλάνο τύπου Astra Hydroplane, το οποίο μεταφέρθηκε στη Λήμνο αλλά κατά τις δοκιμές αποδείχτηκε αποτυχημένο. Κλήθηκε και πάλι ο Υπολοχαγός Μ. Μουτούσης με αεροσκάφος Maurice Farman Hydravion.. 
 Την ημερομηνία αυτή (24η Ιανουαρίου 1913), γράφτηκε ένα σημαντικό γεγονός στην ιστορία της  αεροπορίας, που τονίστηκε ιδιαίτερα από τον ελληνικό και ξένο τύπο της εποχής εκείνης. Το ελληνικό υδροπλάνο αποθαλασσώθηκε από τον κόλπο του Μούδρου της Λήμνου και πέταξε πάνω από τη ναυτική βάση του τουρκικού στόλου στο Ναγαρά των Δαρδανελίων. Πιλότος του υδροπλάνου ήταν ο υπολοχαγός Μιχαήλ Μουτούσης, ο οποίος είχε ανακληθεί από το Ηπειρωτικό Μέτωπο το Δεκέμβριο του 1912 για να προσφέρει τις υπηρεσίες του στη Ναυτική Αεροπορία, και παρατηρητής ο Σημαιοφόρος Αριστ. Μωραΐτίνης, που σε ένα πρόχειρο σκαρίφημα σημείωσε το είδος και το όνομα των τουρκικών πολεμικών πλοίων. Η πτήση του υδροπλάνου πάνω από τα εχθρικά πλοία προκάλεσε τα πυρά των Τούρκων, ενώ ταυτόχρονα ο Μωραΐτίνης κατά τους τέσσερις γύρους πάνω από την εχθρική βάση έριξε όλες του τις χειροβομβίδες πάνω στα τουρκικά πλοία. Αυτή ήταν η πρώτη παγκοσμίως αποστολή ναυτικής συνεργασίας. Μετά την αναγνώριση και το βομβαρδισμό, το υδροπλάνο  στράφηκε προς τη Λήμνο προσπαθώντας να εντοπίσει το αντιτορπιλικό Βέλος που το συνόδευε. Όταν πλησίασε το πλοίο σταμάτησε ο κινητήρας του υδροπλάνου το οποίο προσθαλασσώθηκε σε μικρή απόσταση από το αντιτορπιλικό. Η απόσταση που είχε διανύσει συνολικά ξεπερνούσε τα 250 χιλιόμετρα, επίτευγμα πολύ σημαντικό για την εποχή  Η αποστολή  συνέλεξε σημαντικές πληροφορίες, ανοίγοντας το δρόμο για την αξιοποίηση του αεροπορικού όπλου σε αεροναυτικές επιχειρήσεις.
        Κατά το Β’ βαλκανικό πόλεμο, που ξέσπασε στις 16 Ιουνίου 1913 μεταξύ Βουλγαρίας και των τότε συμμάχων της Ελλάδας, Σερβίας και Μαυροβουνίου, δεν σημειώθηκε ιδιαίτερη αεροπορική δράση από ελληνικής πλευράς γιατί τα λίγα ελληνικά αεροπλάνα που είχαν χρησιμοποιηθεί εντατικά κατά τον Α’ Βαλκανικό είχαν υποστεί σημαντικές φθορές, και είχαν καθηλωθεί στο έδαφος από έλλειψη ανταλλακτικών και την όχι καλή συντήρηση. Αξίζει όμως να αναφερθεί ένα σημαντικό αεροπορικό γεγονός: Ο Αργυρόπουλος πέταξε αρκετές αναγνωριστικές αποστολές με ορμητήριο, το πεδίο προσγείωσης Λεμπέτ (σημερινή Ευκαρπία)  στη Θεσσαλονίκη. Ο πρωτοπόρος αυτός αεροπόρος σκοτώθηκε με το αεροπλάνο – λάφυρο- τύπου Bleriot XI, μαζί με τον διανοούμενο, ποιητή και οπλαρχηγό Κωνσταντίνο Μάνο, όταν έπεσαν σε καταιγίδα στην περιοχή του Λαγκαδά, την 4η Απριλίου 1913.
  Έτσι κλείνει η ηρωική περίοδος της αεροπορίας, των πρωτοπόρων πιλότων που εκτέλεσαν πολεμικές αποστολές στη Θεσσαλία, την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τα Δαρδανέλια. Όπως σχολίασαν  ξένοι ειδικοί που παρακολουθούσαν  τις δραστηριότητες των Ελλήνων αεροπόρων: Οι αεροπόροι εκείνοι έπρεπε να θεωρούνται είδωλα αυταπάρνησης και αυτοθυσίας!!!  Η δράση της πολεμικής αεροπορίας κατά την περίοδο των βαλκανικών αγώνων 1912-13, υπήρξε βέβαια μικρή σε έκταση, όσο επέτρεπαν οι τεχνικές δυνατότητες του αεροπλάνου, τα υφιστάμενα μέσα, υλικά, ευκολίες. Έδωσε όμως την αφορμή να εξετασθεί το θέμα της αεροπορίας σε ευρεία κλίμακα, και να πεισθούν οι αρμόδιοι ότι η δημιουργία ενός ανεξάρτητου  όπλου ήταν αναγκαία. Και όμως η «απροθυμία»  ακόμα και από τον ίδιο τον στρατό, καθυστέρησε στη δημιουργία μιας  ανεξάρτητης αεροπορίας,  περισσότερο από είκοσι χρόνια!!.

Επιμέλεια- Διασκευή, Υποπτέραρχος (Ι) εα, Νίκος Παπαδημητρίου, ,Νικήτη Χαλκιδικής. 
Πληροφορίες: Ιστοσελίδα Π.Α, Αεροπορική Επιθεώρηση, Ιστορία της Π.Α

Δεν υπάρχουν σχόλια: